Dziecko mało mówi. Ale co to właściwie znaczy?

To jedno z najczęstszych zdań, jakie słyszę od rodziców podczas pierwszej konsultacji. „Moje dziecko mało mówi". I właściwie za każdym razem odpowiadam podobnym pytaniem: co to znaczy „mało"? Dla jednego rodzica będzie to dziecko, które używa kilku pojedynczych słów, dla innego takie, które mówi dużo, ale wyłącznie prostymi zdaniami, a jeszcze dla kogoś innego dziecko, które potrafi nazwać wiele przedmiotów, jednak nie potrafi swobodnie prowadzić rozmowy.

„Mało mówi" to nie diagnoza

Samo stwierdzenie, że dziecko mało mówi, tak naprawdę niewiele nam mówi. Nie jest diagnozą ani odpowiedzią na pytanie, skąd biorą się trudności. Za ubogą mową mogą kryć się bardzo różne mechanizmy i właśnie dlatego zawsze podkreślam, że nie warto diagnozować dziecka na podstawie filmików w internecie czy wpisów na forach. To, że dwoje dzieci mówi podobnie, nie oznacza jeszcze, że przyczyna ich trudności jest taka sama.

Dlaczego czekanie nie jest neutralne

Przez wiele lat rodzice słyszeli: „proszę się nie martwić, wyrośnie z tego". Oczywiście zdarza się, że rozwój mowy przebiega wolniej i dziecko z czasem zaczyna mówić więcej. Problem polega jednak na tym, że nikt nie jest w stanie odpowiedzialnie przewidzieć, które dziecko rzeczywiście potrzebuje tylko czasu, a które od początku wymaga odpowiedniego wsparcia.

Czekanie nie jest neutralne. W tym czasie dziecko każdego dnia odbiera tysiące informacji z otoczenia, uczy się nowych pojęć, buduje zdania, rozwija rozumienie języka i przygotowuje się do późniejszej nauki czytania oraz pisania. Jeżeli mechanizm odpowiedzialny za rozwój języka nie działa prawidłowo, kolejne miesiące nie rozwiązują problemu – często jedynie go pogłębiają.

Największy błąd w terapii: praca na objawie

Największy błąd, jaki obserwuję w terapii, polega na tym, że próbujemy ćwiczyć to, co widzimy, zamiast zastanowić się, dlaczego tak się dzieje. Skoro dziecko mało mówi, ćwiczymy mówienie. Brzmi logicznie, ale w praktyce bardzo często okazuje się niewystarczające. Mała liczba wypowiadanych słów jest bowiem najczęściej objawem, a nie przyczyną trudności.

Co dzieje się w mózgu, zanim dziecko powie słowo

Mowa jest końcowym efektem pracy całego układu językowego. Zanim dziecko wypowie pierwsze słowo, jego mózg musi prawidłowo usłyszeć dźwięki mowy, rozróżnić je od siebie, zapamiętać ich kolejność, nadać im znaczenie, połączyć z wcześniejszymi doświadczeniami, a następnie zaplanować odpowiedź. Jeżeli którykolwiek z tych procesów przebiega nieprawidłowo, trudności zaczynają być widoczne właśnie w mowie.

Dlatego tak często powtarzam, że w terapii najważniejsze nie jest pytanie ile dziecko mówi, ale dlaczego mówi tak mało.

Dlaczego „więcej rozmawiajcie" nie zawsze wystarcza

To właśnie z tego powodu samo zalecenie, aby więcej rozmawiać z dzieckiem, czytać mu książki czy zachęcać je do powtarzania słów, nie zawsze przynosi oczekiwane efekty. Oczywiście kontakt z językiem jest niezwykle ważny i każdy rodzic powinien jak najwięcej rozmawiać ze swoim dzieckiem. Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli mózg ma trudność z przetwarzaniem języka, to zwiększenie liczby bodźców nie usuwa przyczyny problemu. Najpierw trzeba zrozumieć, na którym etapie ten mechanizm przestaje działać prawidłowo.

Jak pracujemy w Neurosylabie®

Właśnie dlatego w Neurosylabie® nie skupiam się wyłącznie na tym, aby dziecko powiedziało więcej słów. Znacznie ważniejsze jest dla mnie zbudowanie fundamentów, na których ta mowa będzie mogła się rozwijać.

Praca rozpoczyna się od sylaby, ponieważ to ona jest naturalną jednostką przetwarzania języka przez mózg. Następnie pojawiają się wyrazy, zdania i teksty, a cały proces angażuje jednocześnie kilka modalności, dzięki czemu rozwijamy nie tylko umiejętność mówienia i czytania, ale przede wszystkim funkcje, które za ten rozwój odpowiadają.

Jestem przekonana, że skuteczna terapia zaczyna się wtedy, kiedy przestajemy walczyć z objawem, a zaczynamy rozumieć mechanizm. Dopiero wtedy możemy naprawdę pomóc dziecku.

Chcesz zrozumieć ten mechanizm krok po kroku?

Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć, jak działa mechanizm rozwoju mowy i dlaczego samo ćwiczenie mówienia często nie wystarcza, napisz do mnie na Instagramie wiadomość „MOWA". Wyślę Ci link do pełnego filmu, w którym wyjaśniam to krok po kroku.